2026-жылдын январь — июнь айларында Кыргызстандын баалуу металлдар жана алардан жасалган буюмдар менен тышкы соодасында чоң дисбаланс келип чыкты: чет өлкөдөн сатып алуулар экспортко караганда 93,47 эсе ашып түштү. Бул тууралуу Улуттук статистика комитетинин маалыматында айтылат.

Экспорт 680,6 миң АКШ долларын түзсө, импорт 63 миллион 617,5 миң АКШ долларына жетти. Чет өлкөдөн сатып алуулардын негизги беренеси Казакстандан алынган иштетилбеген алтын болду, анын эсебинен өлкөгө ташылып келинген баалуу металлдын жалпы көлөмү 54 миллион 297,1 миң долларды түздү.

Алтын соодасындагы негизги өзгөрүүлөр

2026-жылдын биринчи жарым жылдыгындагы башкы өзгөрүү. Кыргызстандын баалуу металлдарды жана зер буюмдарды таза импорттоочу катары статусунун чыңдалышы болду. Иштетилбеген алтындын физикалык импорту 404,57 килограммды түздү, ал эми анын экспорту дээрлик токтоп калды — 2025-жылдын алты айындагы 211,8 миң АКШ долларына салыштырмалуу жалпы наркы 2,1 миң АКШ долларын түзгөн 190 килограмм 765,1 грамм гана сатылды.

Зер буюмдар рыногунда импорт кыскарды. 2025-жылы 5,3 тоннадан 2026-жылы 2,2 тоннага чейин азайды, бирок жеткирүүлөрдүн акчалай наркы жогору боюнча калды — 9 миллион 202,2 миң доллар.

2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында Кыргызстандан баалуу металлдардын, алардын сыныктарынын жана зер буюмдардын жалпы экспорту болгону 680,6 миң долларды түздү.

Күмүш лидерликти ээледи. Чет өлкөгө 641,6 миң долларга 215 килограмм 139,2 грамм продукция жөнөтүлгөн. Негизинен бардыгын Швейцария сатып алган.

Баалуу металлдардан жасалган зер буюмдарды чет өлкөгө сатуу болгону 32 миң долларды түздү. Негизги сатып алуучу — Кытай.

Экспортко баалуу металлдардын калдыктары менен сыныктарынын чакан көлөмү да кеткен — 4,9 миң долларга 100 килограммга чукул. Салыштырсак: 2025-жылдын алты айында экспорт 2,8 тоннаны түзгөн. Бул жерде да дээрлик бардыгын Кытай сатып алды.

Иштетилбеген алтындын экспорту да анча чоң эмес — 190 килограмм 765,1 грамм. Негизинен бардыгы Турцияга жана Улуу Британияга кетти.

Алтынды жана зер буюмдарды кайдан ташып жатабыз

2026-жылдын январь — июнь айларында Кыргызстанга баалуу металлдардын жана алардан жасалган буюмдардын жалпы импорту 63 миллион 617,5 миң долларды түздү — 404 килограмм 574,9 грамм алтын, 2,2 тонна зер буюмдар, 2 килограммдан бир аз ашык күмүш жана 200 килограмм башка буюмдар.

Иштетилбеген алтын импорттун абсолюттук лидери болду — 54 миллион 297,1 миң долларга 404 килограмм 574,9 грамм. Негизги камсыздоочу Казакстан болду.

Жарым жылда Кыргызстанга 9 миллион 202,2 миң долларга баалуу металлдардан жасалган 2,2 тонна зер буюм ташылып келинген. 2025-жылы импорт 5,3 тоннаны түзгөн. Негизги импорттоочу — Турция. Ошондой эле зер буюмдардын чакан партиялары республикага Италиядан, Россиядан жана Кытайдан түшкөн.

Жыйынтыгында алтын соодасында эмне бар?

2026-жылдын биринчи жарым жылдыгында Кыргыз Республикасынын баалуу металлдар жана алардан жасалган буюмдар тобу боюнча соода балансы ачык эле Кыргызстандын пайдасына эмес.

Жалпы импорт: 63 миллион 617,5 миң доллар.

Соода балансы: 62 миллион 936,9 миң доллар таңкыстык.

Импорттун экспорттон 93,47 эсе ашып кетиши өлкөнүн ички муктаждыгынын баалуу металлдарды топтоого, ошондой эле калктын Казакстан менен Турциядан келген зер буюмдарга жана банктык металлдарга болгон жогорку суроо-талабын канааттандырууга багытталганын чагылдырат.